MathViz — İnteraktif Matematiksel Güzellik ve Görselleştirme Laboratuvarı
MathViz Matematik ve Kaos Görselleştirme Laboratuvarı, karmaşık düzlemde Ayrık Fourier Dönüşümü (DFT) episikl çizicisini, üç boyutlu Lorenz Çekicisi kaos simülasyonunu, Taylor Serisi polinom yakınsamasını, Julia Kümesi fraktal gezginini ve Galton kutusu olasılık motorunu çift senkronize tuval ve canlı seslendirme (sonifikasyon) ile birleştiren kapsamlı bir sayısal analiz stüdyosudur.
Dokun & Boz: Canlı Kod Deneyleri
Okumaya başlamadan önce sol sahnedeki canlı kodu tek tıkla değiştirin veya kasıtlı hata enjekte edip farkı anında görün.
Deney 1: Hızlandırılmış Kelebek Etkisi Başlangıç Sapması
Lorenz ikiz yörüngelerinden ikincisinin (p2) başlangıç x konumunu 0.1001 yerine 0.15 yaptığınızda, başlangıçtaki mikroskobik 10⁻⁴ fark 500 kat büyür; iki yörünge neredeyse ilk kanat dönüşünde birbirinden koparak kaotik sistemlerin başlangıç koşullarına hassas bağımlılığını anında sergiler.
p2: { x: 0.1001, y: 0.0, z: 0.0 },
p2: { x: 0.15, y: 0.0, z: 0.0 },
Deney 2: Yakın Çekim 3B Lorenz Çekicisi Projeksiyonu
3B projeksiyon ölçek çarpanını 8.4 değerinden 12.8 değerine çıkardığınızda kamera garip çekicinin (strange attractor) merkezine yaklaşır ve iki denge lobu arasındaki sarmal geçiş katmanları tüm sahneyi dolduracak ayrıntıda büyür.
const scale = 8.4;
const scale = 12.8;
Deney 3: Derin Karmaşık Yörünge (Complex Orbit) İzi
Julia ve Mandelbrot sahnesinde imleç noktasından çizilen z_{n+1} = z_n² + c yörünge adım sayısını 35 yerine 110 yaptığınızda, fraktal sınırındaki (boundary) kaotik noktaların uzun periyotlu yıldız ve sarmal yörüngeleri kesilmeden sonuna kadar izlenebilir.
for (let i = 0; i < 35; i++) {
for (let i = 0; i < 110; i++) {
Deney 4 (Boz ve Hatayı Gör): Sanal Birim Karesi (i² = +1) İşaret Hatası
Karmaşık sayının karesini alırken i² = -1 kuralından gelen eksi işaretini artıya çevirdiğinizde, karmaşık düzlem cebiri anında çöker: Julia ve Mandelbrot fraktallarının tüm sonsuz öz-benzer (self-similar) sarmalları yok olur ve görüntü sıradan dışbükey bir lekeye dönüşür.
const tmp = zr * zr - zi * zi + cr;
const tmp = zr * zr + zi * zi + cr;
Deney 5 (Boz ve Hatayı Gör): RK4 Ağırlık Böleni (/ 6) Unutulması
Runge-Kutta birleştirme adımında toplam ağırlık olan 6 bölenini yalnızca X ekseninde unuttuğunuzda, X bileşeni Y ve Z bileşenlerine göre 6 kat hızlı entegre edilir; Lorenz diferansiyel sistemi asimetrik şoka girerek kararlı çekici yörüngesinden fırlar.
x: p.x + (dt / 6) * (k1.dx + 2 * k2.dx + 2 * k3.dx + k4.dx),
x: p.x + dt * (k1.dx + 2 * k2.dx + 2 * k3.dx + k4.dx),
Sahne Arkası: Mimari & Matematiksel Sırlar
Altı çizili kavram etiketlerinin üzerine gelerek veya tıklayarak tanımlarını anında inceleyebilirsiniz.
Ayrık Fourier Dönüşümü (DFT) ve Serbest Çizim Episikl Sentezi
Fourier modunda (stepAndRenderFourier), seçilen geometrik şablon veya kullanıcının doğrudan #mainCanvas üzerine fareyle çizdiği kapalı eğri (userDrawing) karmaşık sayı dizisi z_n = x_n + i y_n olarak örneklenir. computeDFT fonksiyonu her frekans bileşeninin genlik, faz ve açısal hızını hesaplar ve coeffs.sort((a, b) => b.amp - a.amp) sıralamasıyla en büyük yarıçaplı çemberleri merkeze yerleştirir. İkincil tuval (#secondaryCanvas) ise aktif harmoniklerin genlik spektrumunu eşzamanlı çizer.
3B Lorenz Kaos Çekicisi, Kelebek Etkisi ve Taylor Yakınsaması
Lorenz modunda (stepAndRenderLorenz), atmosferik konveksiyon denklemleri (lorenzDeriv) dördüncü mertebe Runge-Kutta integratörü (rk4LorenzStep) ile çözülür ve project3D perspektif izdüşümüyle döndürülebilir 3B kelebek kanatlarına dönüştürülür. Aralarında yalnızca 0.0001 başlangıç farkı bulunan ikiz yörüngeler (p1.x = 0.1 ve p2.x = 0.1001) zamanla üstel biçimde ayrışarak Kelebek Etkisi ve pozitif Lyapunov üstelini ikincil logaritmik mesafe grafiğinde (Math.log10) kanıtlar. Taylor modunda (stepAndRenderTaylor) ise nthDerivativeAt ve evalTaylorPoly fonksiyonları sin, cos, exp, ln ve yakınsama yarıçapı sınırlı runge (1/(1+x²)) fonksiyonlarının yerel polinom yaklaşım hatasını canlı ölçer.
Ara-Bellekli Julia Fraktalı, Galton Merkezi Limit Teoremi ve Sonifikasyon
Fraktal modunda (stepAndRenderJulia), her piksel için z_{n+1} = z_n² + c kaçış zamanı iterasyonunu yüksek hızda işlemek amacıyla ekran dışı fractalBufferCanvas (450x270 piksel dizisi, renderFractalToBuffer) kullanılır; ana tuval üzerinde ise imleç konumundan başlayan karmaşık yörünge (orbit) izi canlı çizilir. Galton modunda (stepAndRenderGalton) çivilerden seken topların ampirik sütun birikimi, binomialProb ile hesaplanan teorik Binom ve Merkezi Limit Teoremi Gauss çan eğrisiyle karşılaştırılır. Ayrıca toggleSonification() ve updateSonification(freqA, freqB) çift osilatörlü Matematiksel Sonifikasyon motoru, yörünge koordinatlarını sürekli armonik frekanslara çevirir.
Gerçek Dünya Senaryoları & Uyarlamalar
Bu laboratuvardaki motor ve algoritmaları kendi projelerinizde nerelerde kullanabilirsiniz?
Sayısal Sinyal İşleme (DSP), Ses ve Tıbbi Görüntü Sıkıştırma
Meteoroloji, İklim Modelleme ve Kriptografik Rastgelelik Analizi
Gömülü Sistemler ve Oyun Motorlarında Hızlı Polinom Yaklaşımları
Meydan Okuma: Görevler & Mülakat Quizi
Öğrendiklerinizi sol sahnede veya Float Studio'da uygulayıp görevleri işaretleyin.
renderFractalToBuffer içindeki tam sayılı kaçış iterasyonu iter değerine iter + 1 - Math.log2(Math.log2(zr * zr + zi * zi)) sürekli düzeltmesini uygulayarak fraktal dışındaki renk bantlarını pürüzsüz gradyana dönüştürün.p)" kaydırıcısı ekleyin; p = 0.5 dışındaki değerlerde hem düşen topların sekme yönünü hem de teorik binomialProb eğrisini çarpık Binom dağılımına göre güncelleyin.dx/dt = -y - z, dy/dt = x + a*y, dz/dt = b + z*(x - c) Rössler sistemini entegre ederek periyot çiftlenmesi (period-doubling) kaos geçişini aynı ikiz yörünge motoruyla karşılaştırın.f(x) = 1 / (1 + x²) her noktada sonsuz kez türevlenebilir olmasına rağmen, x₀ = 0 merkezli Taylor serisi neden |x| > 1 bölgesinde ıraksar (patlar)?z = ±i noktalarında kutuplara (sıfıra bölünme) sahiptir. z₀ = 0 merkezinden en yakın tekilliğe olan uzaklık |±i - 0| = 1 olduğundan kuvvet serisinin yakınsama yarıçapı kesin olarak R = 1 ile sınırlıdır.fillRect(x, y, 1, 1) yerine düşük çözünürlüklü ImageData ara-belleği (offscreen buffer) kullanılır?fillRect durum çağrısı yapmak tarayıcı grafik sürücüsünde ağır API darboğazı yaratır. Düz bir Uint8ClampedArray bellek dizisine RGBA baytlarını doğrudan yazıp tek bir putImageData + drawImage çağrısıyla ekrana aktarmak çizimi onlarca kat hızlandırır.Kopyala & Üret: AI Master Prompt Kasası
Bu mimariyi sıfırdan kendi temanızla üretmek için hazır mühendislik promptları.
Tek bir HTML dosyasında çalışan (HTML, CSS ve saf JS bir arada, sıfır harici CDN içeren) Türkçe bir "Serbest Çizim Fourier Episikl ve Harmonik Spektrum Stüdyosu" (1.html) oluştur.
MÜHENDİSLİK VE DB_CORE ALTYAPI KURALLARI:
1. <head> içinde anlamlı Türkçe <title> ve tam cümle <meta name="description"> yer alsın. Tüm renkleri :root { --bg; --surface; --epicycle; --trace; --accent; --text; } CSS değişkenleriyle tanımla.
2. <script> başında örnekleme ve animasyon katsayılarını const CONFIG = { maxSamples: 256, defaultHarmonics: 60, trailLength: 480, speedMultiplier: 1.0 }; nesnesinde topla.
3. Kullanıcının doğrudan Canvas üzerine tek hamlede çizdiği herhangi bir şekli karmaşık sayı dizisine dönüştür, saf JS ile Ayrık Fourier Dönüşümü (DFT) uygula ve genliğe göre sıralanmış dönen episikl çemberleriyle şekli yeniden çizdir.
4. Alt panelde frekans-genlik çubuk spektrumunu ve aktif harmonik sayısı kaydırıcısını gerçek zamanlı güncelle; tarayıcı alert/confirm/prompt kutularını kesinlikle kullanma.
Tek bir HTML dosyasında (1.html), harici 3B kütüphane kullanmadan saf HTML5 Canvas ve RK4 sayısal integrasyon motoruyla çalışan Türkçe bir "3B Lorenz Kaos Çekicisi ve Kelebek Etkisi Laboratuvarı" oluştur.
MÜHENDİSLİK VE DB_CORE ALTYAPI KURALLARI:
1. Görsel temayı :root CSS değişkenleriyle, diferansiyel parametreleri ise <script> başındaki const CONFIG = { sigma: 10, rho: 28, beta: 2.6667, dt: 0.008, epsilon: 0.0001 }; nesnesiyle yönet.
2. Aralarında epsilon kadar başlangıç farkı bulunan iki yörüngeyi 4. mertebe Runge-Kutta ile çöz; fare sürüklemesiyle 3B döndürülebilir ana sahnede fosforlu izlerle çizdirirken ikinci bir grafikte iki yörünge arasındaki logaritmik Öklid uzaklığını (log10(d)) canlı çiz.
3. Sigma, Rho ve Beta katsayıları için canlı kaydırıcılar ve Web Audio API tabanlı kaos sonifikasyonu ekle; tüm ekranlarda sıfır yatay taşma sağla.
İnteraktif Kavram Küpü
Bir kavrama dokunun veya üzerine gelin; mühendislik tanımı anında aşağıda açılsın.
Henüz yorum yapılmamış. Düşüncelerinizi ve geri bildirimlerinizi ilk siz paylaşın!
Yorumlar
Yorum Gönder